Dit betekenen VOP, VP en WV: kwalificaties NEN9140 uitgelegd

Dat een elektrische auto nieuwe risico’s met zich meebrengt is voor niemand een verrassing. De NEN 9140:2024-norm is in het leven geroepen om veilig om te gaan met deze risico’s bij werkzaamheden aan EV’s. De norm kent een aantal kwalificaties voor technici, die bepalen of en welke werkzaamheden zij aan dit soort voertuigen mogen uitvoeren. We zetten ze voor je op een rijtje.

De kwalificaties worden behaald met praktijkcertificaten. Net als in de elektrotechniek zijn er de kwalificaties VOP, VP en WV. Sinds herziening van de norm in 2024 is er een vierde kwalificatie: VP-OS, voor het werken aan componenten die niet spanningsvrij gemaakt kunnen worden. Voor elk van de certificaten geldt dat je ze kunt halen bij automotive opleiders, bij TECH360 leg je de technische basis met EV/Hybrid Pro dag 1 en dag 2. 

Voldoende Onderricht Persoon (ev-VOP)

Een Voldoende Onderricht Persoon mag eenvoudig onderhouds- en reparatiewerk uitvoeren aan auto’s met een hoogvoltsysteem, en bijvoorbeeld de EV-werkplek voorbereiden. Het werk van een VOP heeft wel duidelijke beperkingen, zo mag deze alleen de werkzaamheden uitvoeren waarvoor hij is geïnstrueerd. Ook mag hij het hoogvoltsysteem bijvoorbeeld wel spanningsvrij maken volgens fabrieksvoorschrift, maar niet zelf controleren of dit is gelukt. Dat hoort tot het takenpakket van een Vakbekwaam Persoon. Voorwaarde om deel te mogen nemen aan de VOP-training is dat je functioneert op een niveau vergelijkbaar met mbo niveau 2. Na het succesvol afronden van het examen na EV Pro dag 1 mag je jezelf VOP noemen.

Vakbekwaam Persoon (ev-VP)

Als EV-VP klim je een stapje op de ladder, ook het instapniveau ligt hoger. Om VP te kunnen worden moet je kunnen werken op mbo-niveau 3. Dit betekent niet altijd dat je daadwerkelijk over een dergelijk diploma moet beschikken, met kennis en werkervaring kun je ook aantonen dat je op dit niveau functioneert. Een autotechnicus mag zich daadwerkelijk ev-VP noemen nadat de examens aansluitend op de trainingen EV/Hybrid Pro dag 1 en 2 succesvol zijn afgerond. 

Na het behalen van het VP-examen mag een autotechnicus zelfstandig onderhoud, reparatie, diagnose- en demontagewerkzaamheden uitvoeren aan e-voertuigen, waaronder metingen met gespecialiseerde apparatuur. Ook mag de VP, anders dan een VOP, het eigen werk controleren. Voorwaarde voor de werkzaamheden is wel dat een EV-Werkverantwoordelijke de risico’s van de klus heeft geïnventariseerd en de ev-VP heeft aangewezen voor de werkzaamheden.

Vakbekwaam Persoon Onder Spanning - VP-OS

Een nieuwe toevoeging aan aan de NEN 9140-norm is de Vakbekwaam Persoon Onder Spanning. Een VP-OS is eerst Vakbekwaam Persoon, en mag na het volgen van een extra opleiding ook werken aan onderdelen die niet spanningsloos gemaakt kunnen worden. Het volgen en succesvol afronden van de training EV/Hybrid Pro dag 4 zorgt ervoor dat je als VP-OS aan de slag kunt.

Werkverantwoordelijke (ev-WV)

De EV-Werkverantwoordelijke is, zoals de naam al aangeeft, verantwoordelijk voor de werkplaatsveiligheid tijdens het werken aan auto’s met een hoogvoltsysteem. Als werkverantwoordelijke ken je de EV-techniek en alle voorwaarden die de NEN 9140:2024 stelt aan veilig werken met hoogspanning. Op basis van deze kennis schat je de risico’s van een klus in, daarna bepaal je welke collega aan de (PH)EV mag werken en welke taken deze wel of niet mag uitvoeren. Op het gebied van technische kennis hoeft een ev-WV niet meer te weten dan een ev-VP. Het verschil zit hem in het omgaan met de aanvullende verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden van een werkverantwoordelijke. De training TECH360 EV-WV betreft een online af te ronden e-learning, aangevuld met een halve dag praktijktraining waarbij met realistische werkplaatssituaties wordt geoefend.

Wat mag technicus zonder EV-opleiding?

Ook een autotechnicus zonder specifieke EV-opleiding mag werkzaamheden uitvoeren aan auto’s met een hoogvoltsysteem. Dat mag wel pas nadat de EV-Werkverantwoordelijke de auto heeft beoordeeld en toestemming heeft gegeven. Ook mag er alleen gewerkt worden aan componenten die losstaan van het HV-systeem. Denk bijvoorbeeld aan het uitvoeren van een standaard onderhoudsbeurt, het wisselen van wielen/banden en het vervangen van zaken als ruitenwisserbladen. Het aanwijzen van de juiste gekwalificeerde persoon voor de klus lijkt op papier uitdagend. In de praktijk is dat eenvoudiger, het is een taak van de ev-Werkverantwoordelijke. Daarmee is direct duidelijk wat de belangrijkste stap is die je als autobedrijf moet zetten: zorg ervoor dat één van jouw medewerkers is opgeleid tot EV-werkverantwoordelijke. Zonder deze persoon mag er simpelweg niet gewerkt worden aan auto’s met een hoogvoltsysteem.